Западен Балкан и Турција имаат недостаток од соодветни механизми за одговорност што се потребни за справување со предизвиците за подобрување на довербата од јавноста
Погледнете го извештајот на албански (Albanian), босански (Bosnian), англиски (English), црногорски (Montenegrin), српски (Serbian) или турски (Turkish) јазик.
Западниот Балкан и Турција имаат различни фази на демократска консолидација, во услови на постојан предизвик од доминација на извршната власт, но сепак, постигнаа вистински напредок во употреба на формални практики на отчетност, како што е објавувањето на клучните буџетски документи. Голем дел од ова може да се припише на реформите потребни во процесот на пристапување кон ЕУ.
Сепак, нашите резултати покажуваат дека постојат празнини во однос на тоа колку информации или простор за следење од страна на јавноста постојат за време на извршувањето на буџетот. Овие празнини во одговорноста оставаат простор за значителна дискреција на извршната власт и слаба доверба на јавноста за начинот на кој се управува со социјалните трошоци, капиталните трошоци, јавните набавки и фискалните ризици. Тие, исто така, покренуваат прашања во јавноста за тоа дали владите се усогласени, но сè уште не се веродостојни во нивните реформски агенди.
Што е Анкета за отворен буџет?
Имплементирана глобално повеќе од две децении, Анкетата за отворен буџет (OBS) е глобално признат репер за проценка на отчетноста на владата за јавните финансии. Ја мери отчетноста преку три столба:
Транспарентност
Дали граѓанското општество и пошироката јавност (вклучувајќи ги и маргинализираните групи во минатото) имаат структурирани можности да се вклучат во клучни моменти и да влијаат на одлуките кои се однесуваат на буџетот?
Учество
Дали законодавната власт и врховните ревизорски институции имаат овластувања и практики потребни за надзор над буџетот и следење на начинот на кој се реализира?
Следење
Дали законодавната власт и ревизорските институции имаат овластувања и практики потребни за преглед на буџетот и следење на начинот на кој се спроведува?
Заедно, тие утврдуваат дали гласачите и нивните претставници можат да видат како се планираат и трошат јавните пари, да ги доведуваат во прашање одлуките и отстапувањата и да влијаат на приоритетите пред и за време на имплементацијата на буџетите. Во оваа смисла, анкетата делува како показател за демократскиот кредибилитет кај јавните финансии: таа сигнализира дали буџетските системи се доволно отворени за да поддржат доверба, несогласувања и корективни мерки.
Регионална анализа на OBS 2025 за Западен Балкан и Турција
Во OBS 2025, учеството беше критично ниско додека оценките за транспарентност и следење беа умерени
Оценки од Анкетата за отворен буџет (OBS) за регионот на Западен Балкан и Турција за OBS 2025.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно партнерство за буџет. Погледнете ја методологијата тука.
Структурата на отчетноста на државните буџети во регионот
Земјите на Западен Балкан и Турција постигнаа вистински напредок во формалните практики на отчетност во текот на изминатата деценија. Владите објавуваат повеќе информации, ги зајакнуваат практиките за следење и ги усогласуваат фискалните стратегии со стандардите на Европската Унија – што одразува вистинска посветеност на реформите и растечки институционален капацитет.
Сепак, официјалните реформи сè уште не се преточија во поголема доверба од страна на јавноста.
Според Балкански барометар 2024, само една третина од луѓето во овој регион имаат доверба во својата влада или парламент.
Особено ниското ниво на доверба во парламентите нагласува еден централен предизвик: институциите за следење се перцепираат како слаби, политизирани или неефикасни во барањата за одговорност од страна на извршната власт. Ова не е само проблем со перцепција – тоа е сигнал што треба да се сфати сериозно, а наодите на OBS 2025 помагаат да се објасни зошто таквата перцепција опстојува.
Нетранспарентното носење одлуки, слабите практики на проверка и рамнотежа и други предизвици не дозволија да се вкорени поширока отчетност. OBS 2025 открива дека законодавните тела, ревизорите и јавноста не можат систематски да влијаат врз буџетските одлуки, особено за време на неговото извршување.
Онаму каде што механизмите за отчетност не се доволни, сомнежот ја пополнува празнината. Доцнењата во спроведувањето на проектите, нетранспарентните прераспределби или ненадејните намалувања на трошоците не се сметаат како неутрални технички прилагодувања, туку како сигнали за фаворизирање, лошо управување или корупција. Во неколку земји во регионот, познатите неуспеси на јавно финансираните проекти предизвикаа бранови на незадоволство кај јавноста, првично фокусирани на одговорност за конкретни инциденти, но брзо се проширија во пошироки барања за транспарентност околу прашањата за тоа како се финансираат проектите, какви се практиките за јавните набавки и какви се практиките за надзор и следење. Овие реакции одразуваат подлабока јавна загриженост дека одлуките што вклучуваат значајни јавни ресурси честопати се донесуваат зад затворени врати, со слабо следење и малку одговорност и последици по надлежните кога ќе се појават проблеми.
Затоа, зајакнувањето на транспарентноста, следењето и вклучувањето на јавноста не е само техничка вежба, туку е клучно за враќање на довербата на јавноста и зацврстување на реформските обврски во регионот.
Некои влади постигнаа напредок во практиките на буџетирање
Анкетата за отворен буџет за 2025 година покажува континуиран скромен напредок во зајакнувањето на практиките за отчетно буџетирање на Западен Балкан и Турција во текот на неодамнешните циклуси на анкети. Иако напредокот варира кај различните земји, регионалниот просек покажува постепен нагорен тренд.
Транспарентноста маргинално се зголеми, но варијациите кај оценките на земјите опстојуваат
Точките што се користат за споредби на поединечни земји се означени со сива боја. Задржете го курсорот врз точка за да ја видите оценката за транспарентност за таа година.
Учеството на јавноста останува структурно неразвиено
Точките што се користат за споредби на поединечни земји се означени со сива боја. Задржете го курсорот врз точка за да ја видите оценката за учеството за таа година.
Формалниот капацитет за следење не еволуирал многу во последниве години
Точките што се користат за споредби на поединечно земји се означени со сива боја. Задржете го курсорот врз точка за да ја видите оценката за учеството за таа година.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно буџетско партнерство • Забелешка: Црна Гора и Косово беа првпат оценети во 2023 и 2025 година, соодветно, и затоа немаат резултати од претходните циклуси на анкети. Регионалниот просек ги вклучува само земјите со споредливи податоци од 2019 година.
Транспарентноста се подобри за повеќето земји во OBS 2025, но недоследностите опстојуваат во некои аспекти
Владите го подобрија објавувањето во текот на клучните фази од подготовката на буџетот, вклучително и преку извештаи пред усвојување на буџетот и среднорочни фискални рамки, а воедно го подобрија и опфатот и квалитетот на ревизорските извештаи. Регионот, исто така, има повисоки нивоа на транспарентност во донесените буџети и известување на крајот од годината за финансиските резултати. Во овие фази, владите генерално обезбедуваат основни информации – како што се трошењето по министерство или сектор и изворите на приходи – што им помага на луѓето да ги разберат целокупните приоритети и како се собираат даноците.
Транспарентноста постепено се зајакнува низ целиот регион
Споредба на резултатите за транспарентност на OBS од 2019 и 2025 година за земјите во регионот. Задржете го курсорот врз точка за да ја видите оценката за таа година.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно буџетско партнерство • Забелешка: Црна Гора и Косово беа првпат оценети во 2023 и 2025 година, соодветно, и затоа немаат резултати од претходните циклуси на анкети. Регионалниот просек ги вклучува само земјите со споредливи податоци од 2019 година.
Повеќето влади не успеваат да ги објаснат промените направени за време на извршувањето на буџетот
Иако владите низ регионот објавуваат повеќе информации за буџетот, тие пропуштаат важни можности подобро да ја информираат и вклучат јавноста во нивното донесување одлуки.
Повеќето земји во регионот објавуваат Граѓански буџети за да ги направат информациите за буџетот подостапни за јавноста. Сепак, овие документи честопати даваат ограничена содржина, не се широко распространети, а во некои случаи се објавуваат предоцна за значајно да ја поддржат вклученоста на јавноста во одлуките за буџетот.
Владите исто така даваат помалку информации за тоа како се реализираат буџетите: како се носат одлуки во текот на годината, зошто се менуваат плановите и дали парите наменски ги покриваат услугите за граѓаните за здравствена заштита, образование и патишта. Ова создава комуникациски јаз токму кога дискреционото право на извршната власт е највисоко.
Податоците од OBS ја илустрираат оваа распределба во буџетскиот циклус.
Полугодишните извештаи имаат за цел да покажат дали буџетот е во согласност со очекувањата, да ги ажурира проекциите за остатокот од годината и да објаснат какви било прилагодувања што се направени како одговор на променетите услови или ако одговор на нови приоритети.
Во пет од седум земји оценети во OBS 2025, Полугодишните извештаи воопшто не се објавуваат. Во Албанија и Турција, Полугодишните извештаи даваат корисни информации за извршувањето на буџетот како и ажурирани фискални проекции. Сепак, тие нудат ограничени објаснувања за двигателите на промените во буџетот, само делумна дискусија за фискалните ризици и малку анализа за тоа како случувањата во средината на годината влијаат врз одлуките за политиките или јавните услуги. Без појасни објаснувања за овие промени, извештаите даваат ограничена поддршка за граѓаните и надзорните институции да ги повикаат владите на отчетност за тоа како се управува со буџетите во текот на годината.
Сите земји во регионот го објавија својот предлог-буџет на извршната власт, но сепак многу од нив не успеаја да изработат Полугодишни извештаи во OBS 2025
Под-оценки на OBS за буџетски документи објавени од земјите од Западен Балкан и Турција во OBS 2025. Задржете го курсорот над графиконот за да ги видите оценките за документите и статусот на објавување на секоја земја.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно партнерство за буџет.
Низ сите земји во регионот, Донесените буџети и ревизорските извештаи добија највисоки оценки во OBS 2025
Под-оценки на OBS за буџетски документи објавени од земјите од Западен Балкан и Турција во OBS 2025.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно буџетско партнерство • Забелешка: Документите со оценка 0 укажуваат дека соодветната земја не го објавила документот во OBS 2025 или е објавен доцна.
Фискалните ризици не се откриваат во буџетскиот процес
Практиките на отворено буџетирање се важни не само за тоа како се управува со јавните пари денес, туку и за тоа како владите ќе се справат со потешките одлуки што претстојат. Иако многу земји во регионот релативно добро се справија со неодамнешните фискални притисоци, идните ризици се зголемуваат.
Овие притисоци ја прават транспарентноста околу фискалните ризици важна, но OBS 2025 открива дека практиките за објавување се слаби. Многу ризици поврзани со претпријатијата во државна сопственост (ПДС) — компании што се во сопственост на владите и може да бидат принудени да ги спасат — не се систематски вклучени во буџетските документи. Иако неколку земји во регионот објавуваат извештаи за фискален ризик или известуваат за фискалните ризици и перформансите на претпријатијата во државна сопственост, овие информации често се објавуваат одделно, доцна во буџетскиот циклус или надвор од основниот буџетски процес, со што се намалува нивната улога во информирањето за буџетските одлуки и фискалниот надзор. Само Србија ги објавува сите јавни трансфери до претпријатијата во државна сопственост како дел од предлогот за буџетот и само Црна Гора и Србија ги наведуваат владините гаранции што би можеле да паднат на товар на буџетот во иднина.
Долгорочната фискална одржливост е уште помалку видлива. Ниту една земја не дава десетгодишни проекции во документацијата за предлог-буџетот. Составот на долгот — клучен за разбирање на изложеноста на каматни или валутни шокови — го објавуваат само три земји: Северна Македонија, Србија и Косово. Без овие информации, парламентите и граѓаните не можат да проценат дали владите тивко ги префрлаат трошоците и ризиците во иднина.
Постојат објавувања за фискален ризик, но тие се фрагментирани и нерамномерни
Објавување на фискалниот ризик низ целиот Западен Балкан и Турција во OBS 2025.
Извор: Отворено буџетско истражување 2025, Меѓународно буџетско партнерство • Забелешка: Прикажаните податоци се од Предлог-буџетот на Извршната власт и не ги земаат предвид информациите објавени во други буџетски документи. ПДС се однесува на претпријатија во државна сопственост.
Учеството на јавноста останува критично ниско во регионот
Иако Албанија и Северна Македонија покажуваат напредок, оценките од учеството остануваат непроменети низ земјите во регионот
Споредба на оценките за учество на јавноста од OBS 2019 и OBS 2025 во Западен Балкан и Турција. Задржете го курсорот врз точка за да ја видите оценката за таа година.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно буџетско партнерство • Забелешка: Црна Гора и Косово беа првпат оценети во 2023 и 2025 година, соодветно, и затоа немаат резултати од претходните циклуси на анкети. Регионалниот просек ги вклучува само земјите со споредливи податоци со 2019 година.
Формалните простори каде јавноста може да се информира за буџетските одлуки се ретки
Низ целиот регион, можностите за учество на јавноста остануваат ограничени и нееднакви, честопати во форма на пилот-проекти или спорадични напори, наместо рутински практики засновани на закон. Таму каде што постои учество, тоа е во голема мера ограничено на раните фази од подготовката на буџетот. Ниту една оценета земја во регионот нема формален механизам што ѝ овозможува на јавноста да даде свој придонес за време на спроведувањето на буџетот – кога владите одлучуваат за прераспределби, управуваат со доцнења и реагираат на предизвиците кај испораката на услугите. Законодавните тела и врховните институции за ревизија нудат сличен број можности за учество, но оние што ги нудат врховните институции за ревизија настојуваат да бидат некако поинклузивни. Учеството на законодавната власт често е ограничено на формални јавни расправи со потесни можности за дијалог, а само Косово обезбедува механизам за учество кој е инклузивен за традиционално маргинализираните заедници. Како резултат на тоа, заедниците во голема мера се изоставени од одлуките што директно влијаат на тоа дали јавните средства ќе дадат реални резултати.
Механизмите за учество се значително дефицитарни низ целиот буџетски циклус во OBS 2025
Земји со механизам за учество низ целиот буџетски циклус во Западен Балкан и Турција, OBS 2025.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно партнерство за буџет.
Формалниот капацитет за следење е незначително подобрен
Повеќето земји прикажуваат маргинална промена во оценките за следење од OBS 2019 година
Споредба на оценките од следењето на буџетот од OBS 2019 и OBS 2025 во Западен Балкан и Турција. Задржете го курсорот врз точка за да ја видите оценката за таа година.
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно буџетско партнерство • Забелешка: Црна Гора и Косово беа првпат оценети во 2023 и 2025 година, соодветно, и затоа немаат резултати од претходните циклуси на анкети. Регионалниот просек ги вклучува само земјите со споредливи податоци од 2019 година.
И покрај формалните мандати, следењето е слабо во пракса
Врховните ревизорски институции и парламентите имаат мандати на хартија, но се слаби во пракса поради доминацијата на извршната власт, политичката поларизација и други предизвици. Ревизорите се технички способни, имаат солидни законски мандати и редовно објавуваат извештаи што опфаќаат голем дел од јавните расходи. Сепак, нивниот надзор честопати запира на известувањето.
Само Косово има јасен систем за извршната власт да следи и да известува за спроведувањето на препораките од ревизијата. Северна Македонија и Црна Гора известуваат за некои препораки, додека Албанија, Босна и Херцеговина, Србија и Турција воопшто немаат систематско известување на извршната власт.
Известувањето за следење на ревизиите е вообичаено кај Врховните ревизорски институции и законодавните тела, но недостасува кај извршните органи
Број на земји (од седум) кои објавуваат извештаи за активностите за справување со препораките или наодите од ревизијата, по институција и ниво на известување
Извор: Анкета за отворен буџет 2025, Меѓународно партнерство за буџет.
Како резултат, препораките од ревизијата – честопати насочени кон намалување на ризиците од корупција, подобрување на ефикасноста на трошењето или зајакнување на финансиското управување – остануваат неиспочитувани. Кога наодите од ревизијата не водат до видлива акција, надзорот го губи својот одвраќачки ефект и довербата на јавноста еродира.
Начини за зајакнување на буџетската отчетност во регионот
Можноста што претстои лежи во затворањето на празнината поврзана со отчетноста. Владите во регионот кои отворено ги објаснуваат одлуките, обезбедуваат надзорот да води до реални последици и создаваат вистински можности за вклучување на јавноста, ќе ги зајакнат своите реформски капацитети на патот за пристапување во ЕУ. Тие, исто така, ќе изградат таков вид јавна доверба што ќе го олесни донесувањето тешки одлуки за трошење, инвестиции и фискална одржливост. IBP ги препорачува следниве мерки:
Транспарентност
Цел
Да се направи отчетноста видлива за време на извршувањето на буџетот
Препораки
Извршните власти треба да објавуваат Полугодишни извештаи што објаснуваат зошто се промениле плановите за трошење, а не само ажурирани буџетски проценки. Извештаите треба да вклучуваат ажурирани прогнози за макроекономските услови и претпоставки, објаснувања за отстапувањата и дискусија за новите ризици. Владите исто така треба да ја зголемат достапноста на Граѓанските буџети низ целиот буџетски циклус за да ги направат информациите подостапни за повратни информации од јавноста.
Извршните власти треба да објаснат како промените во спроведувањето на буџетот ќе влијаат врз услугите кои им се важни на луѓето – како што се здравството, образованието и инфраструктурата – и што планира владата да направи за да обезбеди заедниците сè уште да можат да пристапат до основните услуги.
Извршните власти треба да објаснат како промените во спроведувањето на буџетот ќе влијаат врз услугите кои им се важни на луѓето – како што се здравството, образованието и инфраструктурата – и што планира владата да направи за да обезбеди заедниците сè уште да можат да пристапат до основните услуги.
Добри практики
за извршување на буџетот
Една нова добра практика за извршување на буџетот доаѓа и од владите и од граѓанското општество со користење интерактивни онлајн портали за да се направи полесно разбирањето на податоците за трошење. Во Северна Македонија, порталот на владата Отворени финансии им овозможува на корисниците пристап до податоци за јавните трошоци во текот на целата година, покажувајќи како парите се движат кон министерствата, програмите, добавувачите и локалните самоуправи. Порталот се ажурира двапати месечно и им овозможува на корисниците да ги преземаат информациите во отворени формати. Во други земји, организациите на граѓанското општество го прошируваат јавниот пристап до информации преку пренесување на сложени владини податоци во достапни веб-алатки. Во Црна Гора, порталот Moj Novac (Мои пари) на Институт Алтернатива ги прикажува податоците за извршување на буџетот преку јасни визуелни прикази што го олеснуваат следењето на владините трошења. Слично на тоа, во Косово, платформата Како државата ги троши нашите пари? на Институтот GAP им овозможува на корисниците да ги истражуваат резервациите на средства во буџетот и расходите низ установите, помагајќи им на луѓето да видат како плановите се споредуваат со реалните трошења. Заедно, овие примери покажуваат како подобрата презентација на податоците за извршување може да ги направи буџетите потранспарентни, поупотребливи и порелевантни за секојдневните проблеми.
Учество
OBJECTIVE
Да се отворат простори за придонес на јавноста и влијание врз клучните буџетски одлуки
Препораки
Владите треба да вградат механизми за учество како редовна практика во текот на целиот годишен буџетски циклус, вклучително и во законите или прописите, наместо да се потпираат на пилот-проекти или ад-хок иницијативи.
Владите треба да ги поврзат механизмите за учество со конкретни одлуки што ги носат за фискалните политики и буџети, како што се поставување приоритети за трошење, разгледување на предизвиците за имплементација или избор на теми за ревизија.
Владите и надзорните институции треба да обезбедат можности за вклучување на јавноста, конкретно вклучувајќи учество на различни заедници, како што се етничките малцинства, жените и лицата со попреченост за да се осигури дека извршувањето на буџетот ги одразува нивните различни потреби.
Владите треба да ја затворат јамката за повратни информации со јавноста преку објаснување како е искористен придонесот на јавноста и зошто одредени предлози биле прифатени или одбиени.
Добри практики
за вклучување на јавноста
Косово го зајакна учеството на јавноста за време на формулирањето на буџетот преку законски обврзувачки процес од долу нагоре што ги поврзува општинските консултации со планирањето на државниот буџет. Според Законот за управување со јавни финансии и преку календарот за државен буџет, општините се должни да одржуваат јавни расправи и консултации за буџетот пред да ги достават одобрените предлози за буџетот до Министерството за финансии, труд и трансфери. Општините се обврзани да објавуваат известувања за консултации, календари од расправи, записници и резимеа од придонесите на јавноста на националната платформа за е-консултации и општинските канали. Луѓето можат да доставуваат и предлози директно преку националната е-платформа. Иако информирањето на одредени групи не е законски задолжително, некои општини организираат наменски расправи за вклучување на жени, млади, немнозински заедници и лица со попреченост, а некои почнуваат да применуваат партиципативни и родово-одговорни пристапи за буџетирање. Иако длабочината на расправите може да варира, рамката на Косово покажува како учеството на јавноста може формално да се структурира, документира и поврзе со процесот на формулирање на буџетот преку закон и намерни буџетски процедури.
Следење
Цел
Да се осигури дека надзорот води кон акција
Препораки
Извршните власти треба да објавуваат јасни извештаи за следење на преземените мерки за да одговорат на сите препораки од ревизијата.
Парламентите треба да одржуваат дополнителни расправи за наодите од ревизиите и јавно да ги следат одговорите на владата на ревизиите. Поврзувањето на ревизорите, законодавните тела и јавноста може да ги претвори ревизорските извештаи во вистинска отчетност.
Врховните ревизорски институции треба да го прошират вклучувањето на јавноста за да внесат придонес во програмите за ревизија и, каде што е релевантно, придонес во ревизорските истраги.
Добри практики
За законодавен надзор на ревизиите
Црна Гора се издвојува како еден од ретките случаи каде што законодавна комисија брзо ги испитува ревизорските извештаи и ги објавува своите заклучоци. Институционалната врска помеѓу ревизорите и законодавците го зајакнува кредибилитетот и сигнализира дека наодите се важни. Иако сè уште не се сеопфатни, таквите практики покажуваат како надзорот може да се движи од формалност кон последица.
За придонесот на јавноста во плановите за ревизија
Во Босна и Херцеговина, Врховната реизорска институција одржува формален механизам за јавноста да предлага теми за ревизија. Во Северна Македонија, Врховната ревизорска институција не само што бара придонеси, туку и дава извештај за тоа како предлозите на јавноста влијаат врз нејзината планирана програма за ревизија. Иако сè уште се ограничени, овие практики покажуваат како учеството – кога е поврзано со ефикасно следење на наодите од ревизијата – може да ја зајакне довербата дека јавните институции слушаат и дејствуваат во јавен интерес.
Вклучување на граѓаните во буџетскиот процес
Граѓанските групи во Западен Балкан и Турција сè повеќе ги користат достапните буџетски информации за да се вклучат и да се залагаат за прашања што се важни за заедниците и за да обезбедат, и покрај тешките компромиси, приоритетите на луѓето во јавното трошење да бидат одразени во буџетскиот процес. Овие напори го покажуваат потенцијалот на практиките на отворено буџетирање – кога луѓето можат да влијаат на одлуките за јавните пари, владите можат да ја зајакнат јавната доверба во начинот на управување со ресурсите.
Анализата и застапувањето за буџет од страна на група од граѓанското општество помогнаа да се зголеми финансирањето на здравствениот сектор
- Албанија
„Заедно за живот“ го анализираше и следеше буџетот на здравствениот сектор во земјата – и распределбите на средства и фактичките расходи – неколку години за да процени дали тој одговара на потребите на пациентите и да го привлече вниманието кон релативно ниските расходи во здравствениот сектор во Албанија во споредба со другите земји во регионот. Благодарение на нивното застапување, буџетот за здравствениот сектор се зголеми од 2,9% од БДП во 2024 година на 3,2% од БДП денес. Тие успешно се залагаа Министерството за здравство да го зголеми буџетот за услуги за ментално здравје во болниците и центрите во заедницата. Тие исто така можеа да соработуваат со застапници за правата на пациентите, Комесарот за антидискриминација и други засегнати страни за да се залагаат за вклучување на слушни апарати за деца во здравствениот буџет – нагласувајќи ја важната улога што граѓанските групи можат да ја играат во обезбедувањето буџетите да бидат прилагодени на потребите на избирачите кои се недоволно застапени во политичките дебати.
Центар за истражување и креирање политики следеше дали јавните средства се наменети за потребите на жените
- Северна Македонија
Центарот за истражување и креирање политики го користи родово-одговорното буџетирање за да следи дали јавните средства на национално и локално ниво се собираат и трошат за да се задоволат специфичните потреби на жените во Северна Македонија. Преку Мрежата за надзор на родовиот буџет, тие исто така ги олеснуваат напорите за интегрирање на родово-одговорното буџетирање низ регионот. Неодамнешниот клучен настан – нивното успешно застапување за намалување на Данокот на додадена вредност (ДДВ) на производите за женска хигиена – илустрира како вклучувањето на јавноста може да доведе до понепристрасно креирање политики.
Фондацијата за истражување на политики го насочува вниманието кон недоволното инвестирање во образованиот сектор
- Турција
Фондацијата за истражување на економските политики на Турција (TEPAV) го насочува вниманието кон недоволното инвестирање во образовниот сектор во Турција. Тие го следеа и го забележаа намалувањето на буџетот за образование на Турција (од 20% на 14% од вкупниот буџет во изминатата деценија) – и покрај зголемениот раст на населението и приливот на бегалци – и ги открија регионалните нееднаквости, ниските стапки на учество на девојчињата, ограничениот пристап до предучилишна установа и други предизвици. Тие ја користат својата единствена улога како мост помеѓу владата и граѓанското општество за да го прошират просторот за поголемо учество на јавноста во поставувањето на приоритетите и буџетите за јавно образование.
Граѓанските групи се залагаат за реформи за поголема отчетност
- Србија
Групи како „Транспаренси Интернешнл Србија“ се залагаат за реформи за поголема отчетност. Тие координираат растечка домашна мрежа на организации на граѓанското општество кои работат на прашања поврзани со јавните финансии – од следење на набавките до надзор на државните претпријатија. Заедно со групи како ЕУ Конвент, тие се залагаат владата да се придржува до конкурентни процеси на набавки за големи инфраструктурни проекти како што е Белград ЕКСПО 2027.
Партнери за анкета за отворен буџет
Institute of Public and Private Policies (IP3)
Fondacija “Centar za zastupanje građanskih interesa” (“Public Interest Advocacy Center”)
Turkish Economic and Social Studies Foundation (TESEV)
Нермин Кујовиќ
Сали Торберт
Лилијана Зидинс
Дејвид Робинс
Синтија Ромеро
Лаура Кастиљо Кабрал
Раџан Завери
